Adaylar Neden Yapay Zeka Mülakatlarını Tercih Ediyor?

İşe alım süreçleri, adaylar için çoğu zaman yüksek stres ve performans kaygısı anlamına geliyor. Bir insanın karşısında ter dökmek, her jestin ve mimikliğin yargılandığını hissetmek, en deneyimli profesyonelleri bile baskı altına alıyor. Ancak son yıllarda iş dünyasında sessiz bir devrim yaşanıyor: Adaylar, bir insan yerine yapay zeka ile mülakat yapmayı giderek daha fazla tercih ediyor. "Robot mülakatçı" fikri ilk bakışta soğuk gelse de, veriler bu teknolojinin adaylar için aslında "özgürleştirici" bir alan yarattığını gösteriyor. Sosyal baskının ortadan kalktığı bu yeni mülakat düzeni, yeteneklerin kendilerini çok daha doğal ve güvenli bir şekilde ifade etmesine olanak tanıyor.

Sosyal baskı ve anksiyete: İnsan mülakatçıların görünmez yükü

Geleneksel mülakatlarda adaylar sadece sorulara cevap vermiyor, aynı zamanda mülakatçının beden dilini, ses tonunu ve anlık tepkilerini de okumaya çalışıyor. Bu durum, aday üzerinde devasa bir bilişsel yük ve sosyal baskı yaratıyor. TestGorilla (2025) tarafından paylaşılan verilere göre, yapay zeka mülakatları adaylar üzerinde insan liderliğindeki görüşmelere kıyasla çok daha az sosyal baskı ve "angst" (kaygı) yaratıyor. Bir insanın karşısında konuşurken adaylar; duraksamalarına, kıyafetlerine veya dış görünüşlerine verilen tepkileri sürekli tartmak zorunda hissediyorlar.

Yapay zeka ise bu yargılama sürecini tamamen mekanik ve standart bir zemine çekiyor. Booth School tarafından yürütülen ve TestGorilla (2025) raporunda atıfta bulunulan çalışmaya göre, yapay zeka mülakat grubundaki adayların büyük çoğunluğu deneyimlerini tanımlarken "rahat" ve "pozitif" gibi kelimeler kullanırken, insan liderliğindeki mülakat grubunda bu oran çok daha düşük kalıyor. Bu çarpıcı fark, adayların bir makineyle konuşurken "yargılanma korkusunu" bir kenara bırakıp sadece kendi yetkinliklerine odaklanabildiğini kanıtlıyor.

Pijama konforunda kariyer: 7/24 erişilebilirlik ve esneklik

Yapay zeka mülakatlarını seçmemizin bir diğer önemli nedeni ise sunduğu mutlak otonomi ve esneklik oluyor. İnsan mülakatçılarla takvim eşleştirmek, trafikle boğuşmak veya mesai saatleri içinde izin almaya çalışmak adaylar için büyük bir operasyonel yük oluşturuyor. Voice AI Interview Platforms raporuna (2025) göre, sesli yapay zeka platformlarının en büyük avantajı, adaylara kendi belirledikleri zaman diliminde mülakat yapma fırsatı sunması.

Bu durum, aday deneyimini radikal bir şekilde iyileştiriyor. Md Nazmus Sakib ve meslektaşları (2018/2024) tarafından yapılan "Experience and Adaptation in AI-mediated Hiring Systems" araştırmasında bir katılımcı, mülakatı gece saat 2'de, pijamalarıyla ve yanında köpeği varken tamamlayabildiğini, bunun normal bir mülakatta asla mümkün olamayacağını belirtiyor. Adaylar, kendi güvenli alanlarında ve en verimli oldukları saatlerde mülakat verdiklerinde, doğal olarak çok daha yüksek bir performans sergiliyor.

Adalet ve tutarlılık: "Vibe" yerine veriye odaklanmak

İnsan mülakatçılar bazen yorgunluktan, bazen de bilinçsiz önyargılardan etkilenebiliyor. Bir mülakatçının o günkü ruh hali veya adayla kurduğu "elektrik" (vibe), kararları saptırabiliyor. Insyder (2025) tarafından yayımlanan "How Voice AI Enhances Fairness" analizi, yapay zeka platformlarının her aday için önceden tanımlanmış soru bankalarını ve puanlama algoritmalarını kullanarak mülakatı standartlaştırdığını vurguluyor. Bu durum, "herkese eşit oyun alanı" ilkesini hayata geçiriyor.

Adaylar, sistemin kendilerine karşı bir "önyargı" beslemediğini bildiklerinde süreci daha adil buluyor. Yapay zeka, adayın kimliğinden ziyade sunduğu verinin kalitesine bakıyor. Brian Jabarian ve Luca Henkel (2026) tarafından yürütülen 70.000 kişilik saha deneyinde, yapay zeka kullanımının rapor edilen cinsiyet ayrımcılığını neredeyse yarı yarıya düşürdüğü görülüyor.

Kontrol hissi ve öz düzenleme imkanı

Geleneksel mülakatlarda ağızdan çıkan bir kelimeyi geri almak imkansızdır. Bu durum "ya yanlış bir şey söylersem" korkusunu tetikler. Ancak gelişmiş yapay zeka mülakat araçları, adaya bir "kontrol paneli" sunuyor. Md Nazmus Sakib ve ark. (2018/2024) tarafından yapılan arayüz deneyleri, adaylara cevaplarını düzenleme veya mülakatı yeniden kaydetme seçeneği sunulmasının anksiyeteyi düşürdüğünü gösteriyor.

Bu sistemlerde adaylar şunları yapabiliyor:

• Cevabı transkript üzerinden düzeltmek: yapay zekanın yanlış duyduğu bir kelimeyi aday kendi eliyle düzeltebiliyor.
• Yeniden deneme hakkı: heyecanlanıp takılan bir aday, soruyu baştan alarak daha özgüvenli bir versiyonunu kaydedebiliyor.
• Anlık geri bildirim: yapay zekanın destekleyici cümleler kurması, adayın bir duvara konuşmadığını hissetmesini sağlıyor.

Sakib ve ekibi (2018/2024), adayların özellikle transkript düzenleme özelliğini, sadece yeniden kaydetme özelliğine göre daha çok tercih ettiğini ve bunun adayın "ifade gücünü" artırdığını belirtiyor.

Sonuç: Neden %78 yapay zekayı seçiyor?

Günün sonunda rakamlar yalan söylemiyor. TestGorilla (2025) ve Jabarian & Henkel (2026) verilerine göre, seçenek sunulduğunda adayların büyük çoğunluğu mülakat için yapay zeka sesli ajanını tercih ediyor. Bu tercih sadece teknolojiyi sevmekle ilgili değil; daha az stresli, daha adil, daha esnek ve daha kontrollü bir deneyim arayışıyla ilgili oluyor.

Şirketlerin anlaması gereken önemli şeylerden biri şu: Yapay zeka mülakatları insanı devreden çıkarmak için değil, insanın üzerindeki o ağır "yargılanma yükünü" hafifletmek için var. Nicole Jurado (2025) tarafından belirtildiği üzere, adaylar mülakatın başında yapay zeka verimliliğini, sonunda ise insan empatisini görmek istiyor.

Kaynakça

• Jabarian, B., & Henkel, L. (2026). Voice AI in Firms: A Natural Field Experiment on Automated Job Interviews. Booth School of Business, University of Chicago.
• Jurado, N. (2025). The effects of artificial intelligence on shaping employer brand perception: insights from entry-level hiring practices. Master Thesis, Universidad Carlos III de Madrid.
• Sakib, M. N., Rayasam, N. M., & Dey, S. (2018/2024). Experience and Adaptation in AI-mediated Hiring Systems: A Combined Analysis of Online Discourse and Interface Design. University of Maryland.
• TestGorilla. (2025). Why 78% of candidates choose AI job interviews (and what it means for hiring). TestGorilla Insights.
• Lee, B. C., & Kim, B. Y. (2021). Development of an AI-based interview system for remote hiring. International Journal of Advanced Research in Engineering and Technology (IJARET), 12(3), 654-663.
• Microsoft. Building a dynamic workforce through neurodiversity. Microsoft Neurodiversity Program Report.
• Insyder. Voice AI Interview Platforms That Candidates Actually Enjoy. Insyder Recruiting Trends.
• Dargnies, M. P., Hakimov, R., & Kübler, D. (2025). Behavioral Measures Improve AI Hiring: A Field Experiment. Discussion Paper No. 532, CRC TRR 190.