Bu yazı, ön eleme görüşmesi yürüten İK ekipleri ve işe alım yöneticileri için hazırlandı. İçinde beş yüksek hacimli pozisyon için 8’er soruluk hazır setler, her sorunun neden sorulduğu, iyi cevap sinyali ve puanlama kuralı var. Setleri telefonla ön görüşmede, AI telefon mülakatında veya yüz yüze ön görüşmede doğrudan kullanabilir, kendi lokasyon ve vardiya bilgilerinizle uyarlayabilirsiniz.
Önce iyi bir ön eleme sorusunun nasıl yazıldığını ve rubrik şablonunu, ardından soru setlerini, en sonda da sorulmaması gereken soruları ele alıyoruz.
İyi bir ön eleme sorusu nasıl yazılır?
Ön eleme, adayı tanımanın değil, bir sonraki aşamaya değip değmeyeceğine karar vermenin aşamasıdır. Bu yüzden sorular üç ilkeye uymalıdır:
Kısa: Tek soruda tek konu. “Vardiyalı çalışabilir misiniz ve daha önce depoda çalıştınız mı?” gibi çift sorular cevabı belirsizleştirir.
Ölçülebilir: Her sorunun “iyi cevap neye benzer?” tanımı önceden yazılmalıdır. Tanımı yazılamayan soru, ön elemede sorulmamalıdır.
Ayrımcı olmayan: Soru işin gereğini sormalı, kişinin özel hayatını değil. “Gece vardiyasında çalışabilir misiniz?” doğru; “Evde size bakacak biri var mı?” yanlıştır.
Ek olarak:
Davranış soruları geçmiş bir örneği ister (“Bir keresinde… ne yaptınız?”); varsayımsal sorulardan (“Ne yapardınız?”) daha güvenilir sinyal verir.
Knock-out soruları başta gelir; lokasyon veya vardiya uymuyorsa görüşmeyi uzatmaya gerek yoktur.
Sade dil kullanın; jargon aday kaygısını artırır ve cevap kalitesini düşürür.
Görüşme toplamda 6–10 dakika ile sınırlı kalmalıdır.
Puanlama rubriği şablonu (1–5 ölçek, zorunlu/tercih)
Tür | Kural | Puan |
|---|---|---|
Zorunlu (knock-out) | İşin olmazsa olmaz şartı | Geçti / Kaldı |
Tercih | Avantaj sağlayan ama şart olmayan özellik | 1–5 |
Davranış | Somut örnekle desteklenen yetkinlik | 1–5 |
İletişim | Anlaşılır ifade, soruyu anlama, nezaket | 1–5 |
1–5 ölçek tanımı (davranış ve iletişim için):
5 — Güçlü kanıt: Somut, kendi yaptığı bir örnek; durum, eylem ve sonuç net.
4 — İyi: Somut örnek var; sonuç veya ayrıntı kısmen eksik.
3 — Yeterli: Genel bir cevap; örnek zayıf ama yaklaşım doğru.
2 — Zayıf: Belirsiz veya konuyla kısmen ilgili cevap.
1 — Kanıt yok: Cevap yok, konu dışı veya yaklaşım işin gereğiyle çelişiyor.
Karar kuralı (örnek): Tüm zorunlu kriterleri “Geçti” + davranış ortalaması ≥ 3,5 + iletişim ≥ 3 olan aday shortlist’e girer. Sınırdaki adaylar İK tarafından transkriptle tekrar incelenir. Rubriği hiring manager ile birlikte onaylayın.
İletişim puanı aksan, şive veya konuşma hızına göre değil; anlaşılırlık ve soruyu doğru anlama üzerinden verilmelidir. Adil değerlendirme ilkeleri için AI mülakatta önyargı ve adil değerlendirme yazısına bakın.
Soru setleri
Köşeli parantez içindeki alanları kendi bilgilerinizle doldurun. Z = zorunlu, T = tercih, D = davranış, İ = iletişim.
Çağrı merkezi müşteri temsilcisi (8 soru)
# | Soru | Neden sorulur? | İyi cevap sinyali | Puan |
|---|---|---|---|---|
1 | Çalışma saatlerimiz [vardiya saatleri]. Bu düzende çalışabilir misiniz? | Vardiya uyumu | Net “evet” veya hangi vardiyalara uygun olduğunu belirtme | Z |
2 | Lokasyonumuz [adres/ilçe] veya [uzaktan]. Bu sizin için uygun mu? | Ulaşım / çalışma şekli | Ulaşım planı net | Z |
3 | Daha önce gelen veya giden çağrı deneyiminiz oldu mu? Hangi sektörde, ne kadar süre? | Deneyim düzeyi | Sektör, süre ve görev tanımı somut | T |
4 | Sinirli bir müşteriyle konuştuğunuz bir anı ve ne yaptığınızı anlatır mısınız? | Duygu yönetimi | Önce dinleme, empati cümlesi, çözüm adımı, sonuç | D |
5 | Günlük çağrı veya satış hedefi olan bir işte hedefe yetişemediğiniz bir günde ne yaptınız? | Hedef baskısı | Sorumluluk alma, somut düzeltme adımı | D |
6 | Aynı anda birden fazla ekranda (CRM, sipariş sistemi) çalıştınız mı? Hangi programları kullandınız? | Sistem kullanımı | Program adları ve kullanım biçimi | T |
7 | Bilmediğiniz bir soruyla karşılaştığınızda müşteriye ne söylersiniz? | Doğruluk ve süreç disiplini | Yanlış bilgi vermeme, takip sözü, ekipten destek | D |
8 | Kısaca kendinizi ve neden müşteri hizmetlerinde çalışmak istediğinizi anlatır mısınız? | Sözlü iletişim ve motivasyon | Akıcı, anlaşılır, işe dair gerçekçi beklenti | İ |
Sektör kurgusu: çağrı merkezi AI mülakat.
Depo / lojistik operatörü (8 soru)
# | Soru | Neden sorulur? | İyi cevap sinyali | Puan |
|---|---|---|---|---|
1 | Depomuz [lokasyon]’da; servis [güzergâh]. Ulaşımınız uygun mu? | Ulaşım | Güzergâh veya kendi ulaşım planı net | Z |
2 | Haftalık dönüşümlü 3 vardiya, gece dahil. Bu düzende çalışabilir misiniz? | Vardiya uyumu | Net “evet” | Z |
3 | İş, gün boyu ayakta çalışma ve [X] kg’a kadar koli taşımayı içeriyor. Bu iş tanımı sizin için uygun mu? | İşin fiziksel gereği (sağlık sorgusu değil) | Gerekliliği anladığını gösteren net cevap | Z |
4 | İşe en erken ne zaman başlayabilirsiniz? | Başlama tarihi | İlanın hedef tarihine uyum | Z |
5 | Daha önce toplama, yerleştirme, sayım veya sevkiyat işlerinden hangilerini yaptınız? | Deneyim | Görev ve süre somut | T |
6 | El terminali veya barkod okuyucu kullandınız mı? Forklift belgeniz var mı? | Teknik yetkinlik | Kullanılan cihaz/belge tipi | T |
7 | Yoğun bir günde hedef sayıya yetişemeyeceğinizi fark ettiğinizde ne yaptınız? | Sorumluluk ve iletişim | Şefe zamanında bildirme, öncelik belirleme | D |
8 | İş güvenliği kuralına uymayan bir çalışma arkadaşınızı gördüğünüzde ne yaparsınız? | İSG farkındalığı | Uyarma ve/veya sorumluya bildirme | D |
Sektör kurgusu: lojistik AI mülakat.
Mağaza satış danışmanı / kasiyer (8 soru)
# | Soru | Neden sorulur? | İyi cevap sinyali | Puan |
|---|---|---|---|---|
1 | Mağazamız [AVM/cadde]’de. Ulaşımınız uygun mu? | Ulaşım | Net plan | Z |
2 | Hafta sonu ve bayram dönemlerinde çalışmak pozisyonun gereği. Bu sizin için uygun mu? | Çalışma takvimi | Net “evet” | Z |
3 | Tam zamanlı mı, yarı zamanlı mı çalışmak istiyorsunuz? | Kadro tipi uyumu | İlan tipiyle örtüşme | Z |
4 | Daha önce kasa, reyon veya satış danışmanlığı deneyiminiz oldu mu? | Deneyim | Görev ve süre somut | T |
5 | Memnuniyetsiz bir müşteriyle karşılaştığınız bir anı anlatır mısınız? | Müşteri iletişimi | Sakin kalma, çözüm, gerekirse yöneticiye yönlendirme | D |
6 | Kasada sıra uzadığında ve aynı anda bir müşteri reyonda yardım istediğinde ne yaparsınız? | Önceliklendirme | Ekip içi iletişim, müşteriye bilgi verme | D |
7 | Bir müşteriye ihtiyacından fazla ürün önermeden nasıl satış yaptığınızı bir örnekle anlatır mısınız? | Etik satış | İhtiyaç sorma, uygun ürün önerme | D |
8 | Bu mağazada çalışmak isteme sebebinizi kısaca anlatır mısınız? | Motivasyon ve iletişim | Anlaşılır, işe dair gerçekçi beklenti | İ |
Sektör kurgusu: perakende AI mülakat.
Üretim operatörü (8 soru)
# | Soru | Neden sorulur? | İyi cevap sinyali | Puan |
|---|---|---|---|---|
1 | Fabrikamız [OSB]’de; servis [güzergâh]. Ulaşımınız uygun mu? | Ulaşım | Net plan | Z |
2 | Vardiyalı çalışma ve gerektiğinde fazla mesai pozisyonun gereği. Uygun musunuz? | Çalışma düzeni | Net “evet” | Z |
3 | [Belge adı] belgeniz var mı? (yalnızca pozisyon gerektiriyorsa) | Yasal/teknik şart | Belge tipi ve geçerlilik | Z/T |
4 | Daha önce hangi tür üretim hattında çalıştınız (montaj, paketleme, CNC, kalite kontrol vb.)? | Deneyim | Hat tipi, görev, süre | T |
5 | Çalıştığınız yerde iş güvenliği açısından en çok dikkat ettiğiniz kural neydi? | İSG farkındalığı | Somut kural (KKD, kilitleme/etiketleme vb.) | D |
6 | Hatta bir hata veya arıza fark ettiğiniz bir anı ve ne yaptığınızı anlatır mısınız? | Kalite ve sorumluluk | Durdurma/bildirme, prosedüre uyma | D |
7 | Tekrarlayan bir işte dikkatinizi nasıl koruyorsunuz? | Süreklilik | Somut yöntem (kontrol listesi, mola düzeni) | D |
8 | İşe en erken ne zaman başlayabilirsiniz? | Başlama tarihi | Hedef tarihe uyum | Z |
Sektör kurgusu: üretim AI mülakat.
Saha satış temsilcisi (8 soru)
# | Soru | Neden sorulur? | İyi cevap sinyali | Puan |
|---|---|---|---|---|
1 | Bölgemiz [ilçeler]. Bu bölgede her gün sahada olmak sizin için uygun mu? | Bölge uyumu | Net “evet”, bölgeyi tanıma | Z |
2 | Pozisyon [B sınıfı] ehliyet gerektiriyor. Ehliyetiniz var mı ve aktif araç kullanıyor musunuz? | İşin şartı | Belge ve aktif kullanım | Z |
3 | Daha önce saha veya bayi satışı yaptınız mı? Hangi ürün grubunda? | Deneyim | Ürün grubu, müşteri tipi, süre | T |
4 | Aylık hedefinizi tutturduğunuz ve tutturamadığınız birer dönemi anlatır mısınız? Fark neydi? | Hedef yönetimi | Somut rakam veya yüzde, öz değerlendirme | D |
5 | Sizi ilk kez dinleyen bir bakkal veya market sahibine ürünümüzü nasıl tanıtırsınız? (kısa canlandırma) | Satış iletişimi | İhtiyaç sorma, kısa ve net fayda anlatımı | İ |
6 | Bir müşteri “geçen ay sipariş eksik geldi, artık çalışmayacağım” dediğinde ne yaparsınız? | İlişki yönetimi | Dinleme, sorumluluk alma, çözüm takibi | D |
7 | Günlük ziyaret planınızı nasıl yapıyorsunuz? | Planlama | Rota, öncelik, raporlama alışkanlığı | D |
8 | Ziyaret ve sipariş girişi için hangi mobil uygulamaları kullandınız? | Sistem kullanımı | Uygulama adı ve kullanım biçimi | T |
Bu setlerden birini seçin, kendi lokasyon ve vardiya bilginizle uyarlayın ve Jobnest’te hazır şablon olarak deneyin.
Setleri kendi pozisyonunuza uyarlamak: 4 adım
Hazır setler başlangıç noktasıdır; en iyi sonucu, kendi işinizin gerçeklerine göre uyarlandığında verir.
Saha yöneticisiyle 20 dakika: “Son işe aldığınız ve 3 ay içinde ayrılan iki kişiyi düşünün; ön elemede neyi sorsaydık bunu görürdük?” sorusu, en değerli davranış sorularını ortaya çıkarır.
Knock-out’ları ilanla eşleştirin: İlanda yazan her şart (vardiya, lokasyon, belge, ücret aralığı) bir knock-out sorusuna karşılık gelmelidir; ilanda olmayan şartı ön elemede sürpriz olarak sormayın.
İyi cevap sinyalini kendi örneklerinizle yazın: “Somut örnek” ifadesini sektörünüze özgü örneklerle zenginleştirin (ör. “sayım farkını şefe bildirdi”). Bu, hem İK uzmanları arasında hem AI puanlamasında tutarlılığı artırır.
Pilot ve kalibrasyon: İlk 20–30 görüşmeden sonra iki İK uzmanının aynı transkriptleri bağımsız puanlamasını isteyin. Puanlar arasında belirgin fark varsa ilgili sorunun sinyal tanımını netleştirin.
Bu dört adım tamamlandığında set, yalnızca bir soru listesi değil, ekip içinde ortak bir değerlendirme dili haline gelir. Yeni katılan İK uzmanı da aynı standartla görüşme yapabilir.
Sorulmaması gereken sorular (yasal/etik)
4857 sayılı İş Kanunu’ndaki eşit davranma ilkesi, 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu ve KVKK’daki özel nitelikli veri hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, ön elemede aşağıdaki konulardan kaçınılmalıdır:
Sorulmaması gereken | Neden? | Yerine sorulabilecek |
|---|---|---|
Kaç yaşındasınız? | Yaş ayrımcılığı riski | (Yasal yaş sınırı varsa) “18 yaşını doldurdunuz mu?” |
Evli misiniz? Çocuğunuz var mı? | Medeni hal / cinsiyet ayrımcılığı | “Bu vardiya düzeninde çalışabilir misiniz?” |
Hamile misiniz / hamilelik planınız var mı? | Cinsiyet ve gebelik ayrımcılığı | Sorulmaz |
Hangi dindensiniz / oruç tutuyor musunuz? | Din ve inanç; özel nitelikli veri | “Hafta sonu / bayram çalışması uygun mu?” |
Nerelisiniz / memleketiniz neresi? | Etnik köken çağrışımı | “Lokasyona ulaşımınız uygun mu?” |
Kronik bir hastalığınız var mı? | Sağlık verisi | İşin fiziksel gereğini anlatıp uygunluk sorusu |
Sendika üyesi misiniz? | Sendika üyeliği; özel nitelikli veri | Sorulmaz |
Askerlik yaptınız mı? (gerekçesiz) | Cinsiyete dayalı dolaylı ayrım riski | “Önümüzdeki 6 ay içinde işe başlamanızı engelleyecek bir durum var mı?” |
Siyasi görüşünüz nedir? | Özel nitelikli veri | Sorulmaz |
Aday bu bilgileri kendiliğinden paylaşırsa, bilgi not edilmemeli ve puanlamaya dahil edilmemelidir. AI destekli görüşmelerde rubriğin yalnızca tanımlı kriterlere bağlı olması bu riski azaltır.
Bu soruları AI telefon mülakatında kullanmak
Yukarıdaki setler doğrudan AI telefon mülakatına uyarlanabilir. Dikkat edilecek noktalar:
Knock-out’ları başa alın: Asistan önce zorunlu kriterleri sorar; “Kaldı” durumunda kısa bir kapanışla görüşmeyi bitirir ve İK onayına düşürür.
Takip sorusu tanımlayın: Davranış sorularında aday genel bir cevap verirse asistanın “Bunu yaşadığınız somut bir örnekle anlatabilir misiniz?” diye sorması puan güvenilirliğini artırır.
Bilgi tabanı ekleyin: Ücret aralığı, servis güzergâhı, vardiya saatleri gibi adayların sık sorduğu bilgileri tanımlayın.
Puanı kanıta bağlayın: Her puan transkriptteki cümleyle eşleşmeli; İK sınırdaki adayları buradan kontrol eder.
Süreyi test edin: 8 soru, takip sorularıyla birlikte 10 dakikayı aşmamalı.
Jobnest.ai’nin AI telefon mülakatı bu soru setlerini şablon olarak kullanmanıza, rubriği kendi kriterlerinizle tanımlamanıza ve aynı seti telefon, WhatsApp/SMS veya web kanalında çalıştırmanıza imkân verir. Kurulum adımları için mavi yaka AI telefon mülakatı playbook’una bakabilirsiniz.
Kapanış
İyi bir ön eleme seti kısa, ölçülebilir ve ayrımcılıktan arınmış sorulardan oluşur; her sorunun iyi cevap sinyali ve puanlama kuralı önceden yazılıdır. Yukarıdaki beş seti kendi pozisyonlarınıza uyarlayın, rubriği hiring manager ile onaylayın, sorulmaması gereken soruları ekibinizle paylaşın. Setleri ister klasik telefon görüşmesinde, ister AI telefon mülakatında kullanın; önemli olan her adaya aynı standardı uygulamaktır.
İç linkler: AI telefon mülakatı · çağrı merkezi · lojistik · perakende · üretim · mavi yaka playbook · AI önyargı
